Przedstawiono zarys etiopatogenezy wstrząsu septycznego, jego dominujące objawy, zwrócono uwagę na rolę endotoksyn bakterii gram-ujemnych odpowiedzialnych najczęściej za rozwój wstrząsu septycznego oraz przedstawiono zalecane postępowanie.
Wstrząs septyczny jest najczęściej następstwem septycznego poronienia, ale może wystąpić również podczas zakażenia po przedwczesnym pęknięciu błon płodowych, w przebiegu odmiedniczkowego zapalenia nerek lub połogowego zapalenia błony śluzowej macicy. U podłoża wstrząsu septycznego leży przedostanie się do krążenia matczynego dużej ilości endotoksyn bakteryjnych wydzielanych najczęściej przez bakterie Gram - ujemne takie jak E.coli lub Clostridium. Najwcześniejszym objawem jest hypotonia i choć najczęściej występuje wysoka gorączka z dreszczami, to temperatura może nie być podwyższona. Objawem, który często wyprzedza wystąpienie gorączki i pogorszenie stanu ogólnego pacjentki jest przyśpieszenie tętna powyżej 100 ud/min, tętno może być trudno wyczuwalne, nitkowate.
Endotoksyny, które dostały się do krążenia matczynego wywołują w obrębie naczyń włosowatych i przedwłosowatych rozsiane wewnątrznaczyniowe wykrzepianie, powoduje to zahamowanie przepływu w obrębie różnych narządów i związane z tym uszkodzenia. Jeśli w krótkim czasie nie udaje się uruchomić mikrokrążenia to zmiany mogą być nieodwracalne i stać się przyczyną zgonu. Występuje skąpomocz lub bezmocz, co sugeruje ostrą niewydolność nerek, hyperwentylacja, niewydolność oddechowa, aż do możliwego obrzęku płuc. Zaburzenia świadomości, niepokój, sztywność karku odzwierciedlają zaburzenia czynności OUN - może wystąpić zapalenie mózgu lub opon m-rdz. Charakterystyczne są również bóle mięśni, bóle brzucha, a nawet krwotoczna martwica skóry. Pojawia się trombocytopenia i niedobór osoczowych czynników krzepnięcia ze zużycia.
Triada Norymberska (objawy źle rokujące we wstrząsie septycznym):
- krew koloru czerwonego wina
- mocz koloru ciemnego piwa
- żółtaczka.
W razie wystąpienia wstrząsu septycznego lub jego symptomów przystępujemy do energicznego leczenia:
- podajemy płyny i leki obkurczające naczynia (Dopamina, Noradrenalina we wlewie) .
- leczenie przeciwzakrzepowe - Heparyna lub Fraxiparyna, Clexane.
- antybiotykoterapia - Tienam, Penicyliny, Metronidazol, jeśli to możliwe wg antybiogramu.
- stosuje się również kortykosterydy. Zwalczamy objawy niewydolności nerek
i niewydolności oddechowej.
W celu usunięcia ogniska zakażenia stosujemy wyłyżeczkowanie ścian jamy macicy - jeśli nie występuje wyraźna poprawa należy rozważyć wykonanie histerektomii. Należy dodać, że przed podaniem antybiotyku podajemy heparynę, gdyż efektem działania antybiotyku może być uwolnienie znacznej ilości endotoksyn i nasilenie się zespołu DIC. Mimo znacznego postępu w leczeniu i rozpoznawaniu wstrząsu septycznego śmiertelność pacjentek sięga 10 %.
Wstrząs septyczny jest najczęściej następstwem septycznego poronienia, ale może wystąpić również podczas zakażenia po przedwczesnym pęknięciu błon płodowych, w przebiegu odmiedniczkowego zapalenia nerek lub połogowego zapalenia błony śluzowej macicy. U podłoża wstrząsu septycznego leży przedostanie się do krążenia matczynego dużej ilości endotoksyn bakteryjnych wydzielanych najczęściej przez bakterie Gram - ujemne takie jak E.coli lub Clostridium. Najwcześniejszym objawem jest hypotonia i choć najczęściej występuje wysoka gorączka z dreszczami, to temperatura może nie być podwyższona. Objawem, który często wyprzedza wystąpienie gorączki i pogorszenie stanu ogólnego pacjentki jest przyśpieszenie tętna powyżej 100 ud/min, tętno może być trudno wyczuwalne, nitkowate.
Endotoksyny, które dostały się do krążenia matczynego wywołują w obrębie naczyń włosowatych i przedwłosowatych rozsiane wewnątrznaczyniowe wykrzepianie, powoduje to zahamowanie przepływu w obrębie różnych narządów i związane z tym uszkodzenia. Jeśli w krótkim czasie nie udaje się uruchomić mikrokrążenia to zmiany mogą być nieodwracalne i stać się przyczyną zgonu. Występuje skąpomocz lub bezmocz, co sugeruje ostrą niewydolność nerek, hyperwentylacja, niewydolność oddechowa, aż do możliwego obrzęku płuc. Zaburzenia świadomości, niepokój, sztywność karku odzwierciedlają zaburzenia czynności OUN - może wystąpić zapalenie mózgu lub opon m-rdz. Charakterystyczne są również bóle mięśni, bóle brzucha, a nawet krwotoczna martwica skóry. Pojawia się trombocytopenia i niedobór osoczowych czynników krzepnięcia ze zużycia.
Triada Norymberska (objawy źle rokujące we wstrząsie septycznym):
- krew koloru czerwonego wina
- mocz koloru ciemnego piwa
- żółtaczka.
W razie wystąpienia wstrząsu septycznego lub jego symptomów przystępujemy do energicznego leczenia:
- podajemy płyny i leki obkurczające naczynia (Dopamina, Noradrenalina we wlewie) .
- leczenie przeciwzakrzepowe - Heparyna lub Fraxiparyna, Clexane.
- antybiotykoterapia - Tienam, Penicyliny, Metronidazol, jeśli to możliwe wg antybiogramu.
- stosuje się również kortykosterydy. Zwalczamy objawy niewydolności nerek
i niewydolności oddechowej.
W celu usunięcia ogniska zakażenia stosujemy wyłyżeczkowanie ścian jamy macicy - jeśli nie występuje wyraźna poprawa należy rozważyć wykonanie histerektomii. Należy dodać, że przed podaniem antybiotyku podajemy heparynę, gdyż efektem działania antybiotyku może być uwolnienie znacznej ilości endotoksyn i nasilenie się zespołu DIC. Mimo znacznego postępu w leczeniu i rozpoznawaniu wstrząsu septycznego śmiertelność pacjentek sięga 10 %.
Autor opracowania: Dr n. med. Przemysław Binkiewicz
