Straszny dwór – skomponowana w latach 1861-1864 polska opera, do której libretto napisał Jan Chęciński, to dzieło o silnym zabarwieniu patriotycznym, które posiada jednocześnie cechy romantyczne i komediowe.

Z powyższych powodów było popularne wśród polskiej publiczności i zakazane przez rosyjskie władze okupacyjne; opera powstała bowiem w okresie zaborów, a jej prapremie­ra 28 września 1865 roku w Warszawie, przerodziła się w wielką manifestację patriotyczną. Wystawiona dwa i pół roku po upadku powstania styczniowego na całe pokolenia znalazła trwałe miejsce w sercach Polaków.

W treści utworu zaprezentowany został zarówno idylliczny obraz życia w polskim dwor­ku szlacheckim, jak i idea patriotycznego obowiązku związanego z postawą żołnierskiej odwa­gi, dzielności oraz gotowości do zbrojnego wystąpienia przeciwko wrogom Ojczyzny.

Autorzy podkreślili elementy związane z etosem rodziny, szczególnie zwracając uwagę na polskie oby­czaje, tradycje i sprawę honoru. Straszny Dwór należy do najczęściej wystawianych w Polsce oper. Cechuje się harmonią, wspaniałą konstrukcją grup scenicznych, subtelną a równocześnie bogatą instrumentalizacją, nowatorską melodycznością. Kompozytor pokazał kunszt budowy dzieła dramatycznego inte­grując tradycyjne polskie pieśni i tańce (mazurek, polonez, krakowiak).

Akcja opery dzieje się w pierwszej poł. XVIII w. Zbigniew i Stefan wracają do domu po skończonej slużbie wojskowej. Poprzysięgają na zawsze pozostać „w bezżennym stanie”. Ale in­ne są zamiary ich ciotki, Pani Cześnikowej. Bracia postanawiają odwiedzić starego przyjaciela ojca – Miecznika.

W jego dworze poznają dwie urodziwe panny – Hannę i Jadwigę – córki Miecznika. Zaczynają się wahać. Tymczasem Cześnikowa, która chce ich wydać za inne niewia­sty, wyrabia im złą markę u wlaściciela dworu, twierdząc że panicze to tchórze. Damazy, panny i Skołuba postanawiają przekonać się czy szlachcice są faktycznie podszyci strachem.

Skołuba opowiada Maciejowi historię Strasznego Dworu. Panicze nic sobie z tego nie robią, ale chcąc dotrzymać postanowienia (verbum nobile) decydują się wyjechać. Jednak podstęp arystokraty Damazego, także pretendenta do ożenku, wychodzi na jaw, podobnie jak wzajemne zaurocze­nie miodych. Ku ogólnej radości i „pokrzepieniu serc” rzecz kończy nieoczekiwanie zabawnym wyjaśnieniem dlaczego „ten dwór strasznym się zowie”. Dumka Jadwigi, aria z kurantem, aria Skołuby, chór prząśniczek oraz mazur z IV aktu to najsłynniejsze fragmenty tej na wskroś polskiej opery.

Realizatorami spektaklu są: inscenizacja i reżyseria - Wiesław Ochman, kierownictwo muzyczne - Tadeusz Serafin, scenografia i kostiumy - Jan Polewka, choreografia – Jarosław Świtała, kierownictwo chóru – Anna Tarnowska; ponadto Piotr Warzecha - współpraca muzyczna, asystenci reżysera - Jarosław Świtała, Maciej Komandera, kierownictwo baletu: Olga Kozimala-Kliś, asystentka choreografa: Bernadeta Maćkowiak-Pajdzik.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego - realna odpowiedź na realne potrzeby Opera Śląska w plenerze - promocja kulturalna regionu poprzez wystawienie spektaklu „Straszny  dwór"  w Parku im. T. Kościuszki w Katowicach

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską  z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego  w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013