Okres połogu możemy podzielić na 3 okresy:

• połóg bardzo wczesny (wczesny okres poporodowy), który trwa 2 godziny po porodzie fizjologicznym i 4 godziny po porodzie zabiegowym,
• połóg wczesny, trwający do 2 tygodni po porodzie,
• połóg późny, od 2 tygodnia do nawet 6 miesięcy po porodzie.

W okresie tym w organizmie matki dochodzi do cofania zmian zarówno w narządzie rozrodczym jak i ogólnoustrojowych, które to zmiany powstały na skutek ciąży i porodu.

Podczas połogu przebiegają jednocześnie cztery procesy:

• cofanie się zmian ciążowych i porodowych,
• gojenie się ran porodowych,
• rozpoczęcie się i utrzymanie laktacji,
• ponowne podjecie czynności przez jajniki.

 Zmiany poporodowe w organizmie kobiety obejmują:

• zmiany w składzie krwi oraz w układzie krążenia,
• przywracanie gospodarki hormonalnej organizmu co w znacznym stopniu wiąże się z podjęciem czynności przez jajniki,
• zmniejszenie masy ciała,
• stabilizację układu moczowego, rozszerzone drogi moczowe powracają do stanu sprzed ciąży w ciągu 2 tyg.
• zanikanie ciążowych zmian skórnych.
• przywrócenie w znacznym stopniu napięcia w obrębie powłok brzusznych,
• cofanie wiotkości i powracanie napięcia tkanek w obrębie narządów płciowych; pochwy, szyjki macicy, jajowodów,
• zmiany inwolucyjne macicy (po porodzie masa macicy wynosi 1000g i w połogu wraca do wyjściowej masy 80 g.,
• rozpoczęcie i utrzymanie laktacji.

Zmiany połogowe dotyczą całego organizmu kobiety dlatego bardzo istotna w tym okresie jest odpowiednia pielęgnacja. Prawidłowa obserwacja i wiedza na temat fizjologii tego okresu pozwoli ustrzec Cię przed niepożądanymi powikłaniami.

Wraz z procesem gojenia rany ściany jamy macicy powstałej po porodzie i oddzieleniu się łożyska pojawiają się odchody połogowe (lochia) zawierające krew i martwicze tkanki błony doczesnowej. Podlegają one pewnym fizjologicznym zmianom w zależności od okresu połogu i obserwacja ich ma istotne znaczenie w monitorowaniu połogu. Mają mdławy zapach i są bardzo zakaźną wydzieliną, gdyż zawierają bardzo dużo drobnoustrojów, które dostają się drogą wstępującą przez pochwę do jamy macicy (gronkowce, paciorkowce, pałeczki okrężnicy i inne) liczba drobnoustrojów wzrasta jeszcze bardziej 2-3 dniu połogu.

Samoobserwację może ułatwić znajomość zmian charakteru odchodów w zależności od czasu trwania połogu zamieszczonych w poniższej tabeli:

Bardzo istotne jest również czy w czasie porodu nie doszło do urazu tkanek miękkich w wyniku samoistnych obrażeń lub nacięcia krocza. Wówczas należy zwiększyć obserwację okolicy urazu pod kątem:

• zaczerwienienia, 
• obrzęku, 
• wzrostu temperatury, 
• wzmożonego napięcia brzegów rany,
• zwiększonego uczucia bólu.

W okresie poporodowym bardzo istotne jest prawidłowe utrzymanie higieny krocza poprzez:

• ochronę krocza w pierwszych 6-8 godzinach po porodzie (do momentu wstania) w sposób jałowy (stosowanie jałowych wkładek), w domu używaj podpasek maxi,
• przemywanie krocza przed każdą zmianą wkładki np. szarym mydłem, płynami, żelami do higieny intymnej albo przegotowaną wodą ze środkiem aseptycznym,
• zachowanie odpowiedniego kierunku podmywania oraz osuszania krocza tzn. od wzgórka łonowego w kierunku odbytu (nigdy! od odbytu w stronę szpary sromowej), 
• podmywanie się przynajmniej trzy razy na dobę, pamiętając że w pierwszych dobach podmywamy się po każdym oddaniu stolca i/lub moczu zwłaszcza jeśli zostało nacięte krocze bądź powstały jakieś obrażenia,
• stosowanie zimnych okładów na krocze, kawałki lodu owiń w czystą gazę i przykładaj na krótko co jakiś czas aż do odczucia ulgi,
• bardzo dobrze osuszaj krocze, najlepiej jednorazowym ręcznikiem lub suszarką do włosów, podczas osuszania ręcznikiem pamiętaj o stosowaniu ruchów tzw. maczających a nie pocierających podrażnionych okolic, bakterie bardzo lubią ciepłe i wilgotne miejsca,
• mycie rąk przed a także po każdej wymianie wkładki, jest to bardzo ważne, aby nie przenieść bakterii na inne okolice ciała lub noworodka,
• właściwe zabezpieczenie i szybkie usunięcie wkładek z mieszkania, w celu maksymalnej eliminacji źródła zakażenia z otoczenia noworodka oraz matki podatnych na wszelkiego rodzaje zakażenia,
• zmianę wkładki przed każdym karmieniem, podczas karmienia macicy podlega rytmicznym skurczom i odchody mogą wydobywać się w większej ilości, uchroni Cię to także przed koniecznością przerwania karmienia,
• przez pierwsze 6 tygodni stosuj kąpiel pod prysznicem, unikaj kąpieli w wannie. Podczas pierwszych kąpieli poproś kogoś o pomoc albo przynajmniej poinformuj, że idziesz pod prysznic, nie stosuj zbyt gorącej wody. Kąpiel w wannie możliwa jest po ustaniu odchodów,
• częste odpoczywanie, jesteś zmęczona usiądź w wygodnej pozycji lub połóż się,
• wietrzenie krocza, połóż się na plecach z ugiętymi w kolanach nogami bez bielizny, na nogi narzuć jedynie ręcznik lub coś lekkiego i zwiewnego, pozwól aby dostęp powietrza ułatwił proces gojenia się rany krocza,
• noszenie bielizny z naturalnych tworzyw, najlepiej z bawełny, całkowicie zrezygnuj z obcisłej, nieprzepuszczającej powietrza sztucznej bielizny a także rajstop. W pierwszych dniach noś jednorazowe majtki fizelinowe dostępne w aptece, które są bardzo przewiewne,
• szybkie uruchomienie już 6-8 godzin po porodzie, jednak tylko wtedy, gdy czujesz się na siłach i zawsze z asystą. Pamiętaj także o rozpoczęciu gimnastyki przeznaczonej dla kobiet w okresie połogu, jeśli nie będzie żadnych przeciwwskazań, więcej informacji znajdziesz tutaj: http://www.forumginekologiczne.pl/txt/a,3767,0
• stosowanie odpowiedniej techniki kładzenia się i podnoszenia z łóżka: połóż się na boku, spuść nogi z łóżka, usiądź na jednym boku, powoli wstań. Dolegliwości bólowe w czasie zmiany pozycji mogą być szczególnie dokuczliwe po nacięciu i szyciu krocza. Możesz też wykorzystać gumowy krążek lub kółko do nauki pływania, do podłożenia po pośladki podczas leżenia,
• dbanie o prawidłowe wypróżnienia. Zmniejszone napięcie jelit, ciśnienie brzuszne, zwiotczenie powłok brzusznych po porodzie sprawią, że pierwsze defekacje mogą być naprawdę trudne, aby tego uniknąć stosuj dietę bogatą w błonnik oraz pij duże ilości płynów. Więcej informacji znajdziesz tutaj: http://www.forumginekologiczne.pl/txt/a,3237,0
• bezwzględne zaprzestanie stosowania tamponów,
• pójście na kontrolną wizytę po 6 tygodniach od porodu, jeśli wcześniej nie wystąpiły żadne niepokojące Cię objawy. Przeczytaj: http://www.forumginekologiczne.pl/specjalista/ep,372,Kontrolne%20badanie%20ginekologiczne%20po%20porodzie
• podjęcie decyzji o współżyciu po wizycie kontrolnej i tylko wtedy, gdy lekarz nie stwierdzi przeciwwskazań,
• zadbanie o dobre samopoczucie np. przez zadbanie o ładny wygląd i pójście na zakupy, nie należy zapominać, iż oprócz tego, że zostajesz się matką w dalszym ciągu jesteś kobietą,

Niezwłocznie skonsultuj się z lekarzem ginekologiem w sytuacji:

• silnego bólu dołem brzucha lub krocza z dodatkowym zaczerwienieniem lub/i opuchnięciem okolic krocza,
• zmiany wyglądu, ilości i zapachu odchodów połogowych,
• małej ilości lub całkowitego zatrzymanie odchodów,
• obfitego krwawienia z dróg rodnych,
• gorączki lub stale utrzymującego się stanu podgorączkowego.

Pomimo licznych trudności jakie występują po porodzie, każda kobieta powinna tak zadbać o siebie (własne samopoczucie), aby w dalszym ciągu czuć się piękną oraz atrakcyjną i nie pozwolić aby trudności losu pozbawiły jej czerpania przyjemności z bycia mamą. Przebieg okresu poporodowego zależy w największej mierze od samej kobiety, jednak spory wpływ na udane macierzyństwo ma również najbliższe otocznie. Wsparcie w najbliższych jej bardzo ważne w tych trudnych, jednocześnie najpiękniejszych chwilach dla obojga rodziców.

Przeczytaj także:

http://www.forumginekologiczne.pl/specjalista/ep,303,Brak%20odchodów%20połogowych.

http://www.forumginekologiczne.pl/specjalista/ep,301,Nieprawidłowa%20barwa%20odchodów%20połogowych.

http://www.forumginekologiczne.pl/specjalista/ep,300,Nieprawidłowy%20zapach%20odchodów%20połogowych.