Zarówno podczas ciąży, jak i w okresie karmienia piersią przestrzeganie odpowiedniej diety ma bardzo istotne znaczenie dla prawidłowego rozwoju dziecka oraz procesu laktacji. Pozwala nie tylko na wytwarzanie odpowiedniej ilości pełnowartościowego pokarmu, ale także ma duży wpływ na szybkość cofania się zmian ciążowych po porodzie oraz powrót do pełnej aktywności życiowej sprzed ciąży. Ułatwia również pozbycie się zbędnych kilogramów nagromadzonych podczas ciąży. Nie ulega wątpliwości, że karmienie piersią jest najlepszym z możliwych sposobów odżywiania nowo narodzonego dziecka, gdyż skład mleka matki jest idealnie dopasowany do jego potrzeb. Mleko kobiece prócz niezbędnych do prawidłowego rozwoju dziecka składników odżywczych, zawiera także wiele ciał odpornościowych, które przekazywane dziecku wraz z pokarmem wpływają na zwiększenie odporności na wiele chorób wirusowych, bakteryjnych, jak również zmniejszają ryzyko pojawienia się niektórych alergii. Dieta powinna zawsze być dostosowana do indywidualnych potrzeb matki i jej dziecka. Jeżeli matka karmiąca, jak i karmione przez nią dziecko, dobrze toleruje każdy rodzaj pokarmu, nie ma potrzeby eliminowania z diety pokarmów, które należy odstawić w przypadku wystąpienia objawów nietolerancji pokarmowej (biegunki, wymioty, wysypki skórne). Jeżeli u dziecka karmionego wyłącznie piersią takie objawy się pojawią, należy próbować ocenić, co w diecie matki może wywoływać takie reakcje. W mleku matki mogą się znajdować alergeny pokarmowe mogące wywołać reakcje uczuleniowe u dzieci. W związku z tym, każdy produkt rozszerzający dietę młodej mamy należy wprowadzać bardzo ostrożnie, dokładnie obserwując reakcję swojego dziecka. W przypadku potwierdzenia alergii pokarmowej u dziecka karmionego piersią nie należy rezygnować z naturalnego karmienia. Wystarczy wyeliminować z diety pokarmy mogące wywoływać uczulenie.

Zalety stosowania odpowiedniej diety podczas karmienia piersią

• Łatwiejszy powrót do wagi ciała sprzed ciąży
• Szybsze cofanie się zmian ciążowych
• Lepsze i szybsze gojenie się ran
• Pozytywny wpływ na stan psychiczny młodej mamy
• Wytwarzanie odpowiedniej ilości pełnowartościowego pokarmu
• Zapobieganie niedoborom podstawowych składników odżywczych, witamin i mikroelementów.
• Zapobieganie odległym następstwom nieprawidłowego odżywiania w okresie laktacji np. osteoporoza, niedokrwistość

Podstawowe zasady diety matki karmiącej

• Nie dostarczaj organizmowi zbędnych kalorii
• Nie odchudzaj się
• Unikaj produktów mącznych takich jak kluski, makaron, pizza – nie zrzucisz wagi a może zacząć ci przybywać zbędnych kilogramów
• Pij odpowiednią ilość płynów, lecz unikaj mocnej kawy i herbaty oraz napojów słodzonych i gazowanych,
• Spożywaj posiłki zawierające odpowiednią ilość białka, węglowodanów, tłuszczów oraz witamin i mikroelementów
• Unikaj potraw ciężkostrawnych, tłustych, smażonych, pikantnych
• Jedz dużo warzyw i owoców, lecz unikaj tych, które mogą wywołać wzdęcia zarówno u matki ja i u dziecka np. kapusta, groch, fasola
• Staraj się, by posiłki były urozmaicone i bogate w najcenniejsze składniki odżywcze
• Obserwuj reakcje swojego dziecka na wprowadzane do swojej diety nowe produkty
• Nie wprowadzaj więcej niż jednego produktu równocześnie

Zapotrzebowanie na energię

Strata energii związana z wytwarzaniem pokarmu wynosi około 500 kcal. W związku z tym dzienne zapotrzebowanie po uwzględnieniu dotychczasowej masy ciała, aktywności ruchowej, aktualnego stanu odżywienia, stylu życia i innych czynników, powinno wynosić około 2450 kcal. Jeżeli podczas ciąży przyrost masy ciała był nieco większy niż powinien i rezerwy tłuszczu zmagazynowane w tkance tłuszczowej na udach, brzuchu czy pośladkach są spore, wówczas możliwe jest zmniejszenie dodatkowego zapotrzebowania energetycznego w trakcie karmienia piersią. Dodatkowej energii potrzebują matki bliźniaków. Podstawowym źródłem energii powinny być produkty zbożowe: ciemne pieczywo, płatki owsiane, kasze, musli.

Zapotrzebowanie na płyny

W okresie laktacji ilość przyjmowanych płynów dziennie powinna wynosić około 2l. Najlepszym napojem jest niegazowana woda mineralna. Powinno się unikać napojów gazowanych, alkoholowych oraz mocnej kawy czy herbaty. Można je zastąpić sokami owocowymi, herbatkami ziołowymi oraz pić kawę zbożową. Jeżeli dziecko ma skłonności alergiczne kawę należy wprowadzać ostrożnie, szczególnie, gdy pije się ją z mlekiem. Wówczas należy obserwować reakcję dziecka na wprowadzenie nowego pokarmu. Płyny to nie tylko woda, ale również soki, jogurty, mleko, herbata. Należy również wliczyć wodę zawartą w zupach i owocach.

Zapotrzebowanie na białko

Odpowiednia ilość białka w pokarmie jest bardzo istotna. W czasie karmienia piersią dzienne zapotrzebowanie wzrasta i wynosi około 110g. W I półroczu spożycie białka powinno być większe o 19.5 g/dzień natomiast w II 14.5g/dzień. Dostarczane białko powinno być zarówno pochodzenia zwierzęcego 60% jak i roślinnego 40%. Źródłem białka zwierzęcego są np. mleko i przetwory mleczne, chude mięso, drób, ryby natomiast roślinnego orzechy, produkty zbożowe.

Zapotrzebowanie na tłuszcze

W czasie laktacji organizm wykorzystuje zapasy tłuszczu zgromadzone podczas ciąży, a więc ograniczenie ich podaży jest bardzo ważne. W szczególności ograniczeniu powinno ulec spożycie tłuszczów zwierzęcych. Należy w miarę możliwości zastąpić je tłuszczami roślinnymi. Skład kwasów tłuszczowych w mleku matki jest uzależniony od diety, jaką stosuje. Głównym źródłem nienasyconym kwasów tłuszczowych są oleje roślinne (sojowy, rzepakowy) oraz ryby morskie (makrela, śledź, sardynki). Wraz z tłuszczami do organizmu matki, a tym samym do jej mleka przenikają witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (Vit A, Vit E). W zależności od wieku, masy ciała i aktywności fizycznej dzienne zapotrzebowanie wynosi 50-100g.

Zapotrzebowanie na węglowodany

W diecie matki karmiącej powinny znajdować się przede wszystkim pokarmy zawierające węglowodany złożone znajdujące się między innymi w produktach zbożowych, kaszach, ziemniakach, ryżu, warzywach i owocach. Zaleca się zastąpienie produktów zawierających cukry proste (wyroby cukiernicze, słodycze) produktami bogatymi w cukry złożone. W zależności od wieku, masy ciała i aktywności fizycznej dzienne zapotrzebowanie wynosi około 500g.

Zapotrzebowanie na witaminy

Utrzymanie odpowiedniej diety w okresie laktacji zapewnia odpowiednią podaż podstawowych witamin niezbędnych do prawidłowego rozwoju dziecka. Dieta powinna więc zawierać odpowiednią ilość witamin zarówno tych rozpuszczalnych w tłuszczach jak Vit A i Vit E, jak również tych rozpuszczalnych w wodzie jak Vit C, Vit B czy kwas foliowy. Największym źródłem witamin rozpuszczalnych w wodzie są przede wszystkim surowe warzywa i owoce, natomiast rozpuszczalnych w tłuszczach oleje roślinne, mleko i produkty mleczne, żółtko jaja i inne. Zapotrzebowanie w okresie laktacji na kwas foliowy zwiększa się nawet o 80% w porównaniu z okresem przed ciążą. Kwas foliowy znaleźć można w ziarnach zbóż, pomarańczach, szpinaku, wątróbce i innych.

Zapotrzebowanie na składniki mineralne

Odpowiednie zapotrzebowanie składników mineralnych dla kobiet w okresie laktacji jest słabo sprecyzowane. Ma na to wpływ wiele czynników, od których zależy ich popyt. Należą do nich m. inn. wiek matki, budowa i masa ciała, rodzaj stosowanej diety, jak również ilość produkowanego mleka. Pomimo wszystko wiadomo, że w czasie laktacji zapotrzebowanie na niektóre mikroelementy wzrasta. Szczególne znaczenie mają:

• Wapń – chroni przed odwapnieniem układu kostnego, jak również próchnicą, a także zapobiega późnym konsekwencjom niedoboru wapnia np. osteoporozie. Najlepszym źródłem wapnia jest mleko i jego przetwory, czyli jogurty, kefiry, twarogi. Wypicie około 0,5l mleka dziennie zaspokaja dzienne zapotrzebowanie na wapń kobiety karmiącej. Zapotrzebowanie dzienne: 1100 mg
• Żelazo – uzupełnianie niedoborów żelaza w okresie poporodowym ma nie tylko znaczenie z uwagi na dobro matki, ale także na potrzeby karmionego dziecka. Szczególne znaczenie ma uzupełnianie żelaza po porodach zabiegowych czy cięciu cesarskim. Źródłem żelaza jest: mięso czerwone, wątróbka, warzywa zielone, ciemne pieczywo, nasiona roślin strączkowych, kasze gruboziarniste, suszone owoce. Zapotrzebowanie dzienne: do 18 mg

Prawidłowa dieta w okresie laktacji powinna być odpowiednio dostosowana do indywidualnych potrzeb zarówno matki jak i dziecka, a pokarmy powinny być tak dobrane, by zawierały odpowiednie ilości niezbędnych składników odżywczych oraz witamin i mikroelementów. Zapewni to zarówno szybki powrót do zdrowia po ciąży i porodzie, jak również umożliwi dostarczenie dziecku najwartościowszego pożywienia, jakim jest pokarm matki.