Na naszym rynku dostępnych jest wiele preparatów zawierających tzw. probiotyki, czyli specyficzne szczepy mikroorganizmów, które podawane człowiekowi poprawiają ich stan zdrowia, lub ograniczają zachorowania na różne choroby.

Jednym z probiotyków o najlepiej poznanym i udokumentowanym działaniu na organizm człowieka jest Lactobacillus rhamnosus GG, sklasyfikowany w Amerykańskiej Kolekcji Szczepów Bakteryjnych pod numerem 53103 (ATCC 53103). Temu właśnie probiotykowi była poświęcona konferencja naukowa, zorganizowana pod patronatem II Katedry Pediatrii Akademii Medycznej w Warszawie, która odbyła się w dniu 16. marca 2007.

W trakcie konferencji z referatami wystąpili zaproszeni goście zagraniczni, w tym wielkie autorytety w dziedzinie alergologii i gastroenterologii dziecięcej: prof. Erika Isolauri z Uniwersytetu w Turku (Finlandia), prof. Stefano Guandalini z Uniwersytetu w Chicago (USA) oraz prof. Lorenzo Morelli (Piacenza, Włochy). Towarzyszyli im wybitni polscy naukowcy zajmujący się gastroenterologią dziecięcą. Wykłady wygłosili również specjaliści w zakresie mikrobiologii i immunologii.

Wykłady koncentrowały się na dowodach naukowych potwierdzających skuteczność i mechanizmy działania szczepu Lactobacillus GG. W pierwszej części sympozjum omówiono specyfikę szczepu Lactobacillus GG (ATCC 53103) oraz historię badań, które doprowadziły do jego wyizolowania przez dr Sherwooda Gorbacha i dr Barry Goldina, od których pierwszych liter nazwisk został zresztą nazwany szczep "GG" (prof. Zdzisława Libudzisz).

Szczegółowo przedstawiono także mechanizmy korzystnego działania probiotyku na układ immunologiczny człowieka ze szczególnym uwzględnieniem aktywacji mechanizmów odporności nieswoistej, wpływu na przepuszczalność jelit oraz regulacji równowagi Th1/Th2, będącej kluczem do zrozumienia narastającej częstości występowania chorób alergicznych i autoimmunologicznych (dr Wojciech Feleszko).

W tej części wystąpiła też prof. Erika Isolauri, która omówiła możliwości zastosowania Lactobacillus GG w profilaktyce i wspomaganiu leczenia chorób alergicznych. Wśród wielu publikacji omówiła ona również jedno z najbardziej zaskakujących odkryć ostatnich lat, dokonanych przez zespół pod jej kierownictwem, mianowicie możliwość zapobiegania alergii u dziecka poprzez podawania Lactobacillus GG kobietom ciężarnym w ostatnim trymestrze ciąży. Badanie to zostało opublikowane w roku 2001 przez jedno z najbardziej prestiżowych czasopism świata - "The Lancet".

Po przerwie prof. Piotr Heczko, mikrobiolog z Uniwersytetu Jagiellońskiego, przedstawił problem zaburzeń jelitowej flory bakteryjnej spowodowanych przez stosowanie antybiotyków. Na kanwie tego wystąpienia prof. Hanna Szajewska z Akademii Medycznej w Warszawie przedstawiła dowody naukowe na skuteczność preparatów zawierających Lactobacillus GG u pacjentów z biegunkami poantybiotykowymi oraz infekcyjnymi. Podkreślono szczególnie dużą skuteczność Lactobacillus GG w skracaniu czasu trwania biegunek rotawirusowych, bardzo często występujących w naszym kraju.

Na koniec tej części sympozjum wystąpił prof. Stephano Guandalini, Kierownik Kliniki Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia w Szpitalu Dziecięcym w Chicago. Przedstawił on swoje badania nad stosowaniem doustnego płynu nawadniającego zawierającego dodatek Lactobacillus GG. Wyniki te, publikowane w renomowanych czasopismach i bardzo często cytowane przez wielu innych autorów, jednoznacznie wskazują, że dodatek Lactobacillus GG do standardowego doustnego płynu nawadniającego jest bezpieczny i skuteczny, powoduje bowiem skrócenie czasu trwania biegunki bez nasilenia objawów niepożądanych.

Ostatnią część sympozjum rozpoczął prof. Maciej Kaczmarski z Akademii Medycznej w Białymstoku, który dokonał szczegółowej analizy skuteczności suplementacji różnych szczepów probiotyków u pacjentów z przewlekłymi chorobami przewodu pokarmowego, a zwłaszcza nieswoistymi zapaleniami jelit (colitis ulcerosa i choroba Crohna), zakażeniami Helicobacter pylori oraz zespołem jelita drażliwego.

Prof. Kaczmarski w bardzo obiektywny sposób opisał kontrowersje dotyczące stosowania probiotyków u pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit (IBD). W tej grupie pacjentów istnieje niestety bardzo mało badań dotyczących stosowania Lactobacillus GG u dzieci z IBD. Wyniki takich badań prowadzonych wśród dorosłych są niejednoznaczne (lepsze w colitis ulcerosa, gorsze w chorobie Crohna). Odnośnie zakażeń Helicobacter pylori podkreślono, że stosowanie Lactobacillus GG nie poprawia odsetka eradykacji H.pylori, ale może zmniejszać odsetek działań niepożądanych związanych z terapią eradykacyjną. Omówiono także potencjalne wskazania do zastosowania probiotyków w zespole jelita drażliwego.

Doc. Piotr Socha z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie skupił się z kolei na możliwościach stosowania probiotyków u ludzi zdrowych. W tej części omówiono interesujące doniesienia sugerujące korzystny wpływ podawania Lactobacillus GG na zmniejszenie ryzyka próchnicy zębów u dzieci. Dyskutowano także koncepcje profilaktycznego podawania probiotyków w aspekcie zapobiegania alergii, chorób układu krążenia i niektórych chorób nowotworowych.

Ostani wykład, przygotowany przez prof. Lorenzo Morelli, poświęcony był bezpieczeństwu stosowania preparatów probiotycznych. Autor wykładu na podstawie analizy piśmiennictwa stwierdził, że 15 lat obserwacji stosowania preparatów Lactobacillus GG nie dostarczyło żadnych niepokojących sygnałów odnośnie bezpieczeństwa pacjentów. Konferencja cieszyła się dużym zainteresowaniem, a wykłady wzbudzały żywą dyskusję.

Należy podkreślić, że pomimo iż Lactobacillus GG jest w wielu krajach synonimem dobrze sprawdzonego i skutecznego probiotyku, w naszym kraju przez długi czas nie był on w ogóle dostępny. Pierwszym na naszym rynku preparatem zawierającym Lactobacillus rhamnosus GG był Ido Form Kid, następnie pojawiły się preparaty Dicoflor i Floridral.