Podróżowanie samolotem stało się nieodzowną częścią nowoczesnego trybu życia. Coraz więcej kobiet jest obecnie zatrudnianych na stanowiskach , które wymagają częstego korzystania z linii lotniczych, ponadto większość personelu pokładowego stanowią kobiety będące w wieku rozrodczym. Równocześnie przecięty średni wiek zakładania rodziny jest coraz wyższy i coraz więcej kobiet ciężarnych cierpi na schorzenia, które mogą ulec zaostrzeniu w wyniku podróżowania samolotem.
Przeprowadzając badanie przekrojowe obejmujące czynnie pracujące i już niepracujące stewardesy dr Lauria et al. nie zaobserwowali występowania podwyższonych wskaźników poronień wśród kobiet czynnie pracujących. Jednakże wykryto wyższe wskaźniki związane z występowaniem nieregularnych miesiączek u kobiet czynnie pracujących oraz 60% wyższy wskaźnik występowania przypadków niepłodności. Brak ryzyka występowania poronień samoistnych u kobiet często latających samolotem został potwierdzony przez innych badaczy. Stewardesy, u których miały miejsce poronienia samoistne przepracowywały znacznie więcej godzin w powietrzu (74 godziny na miesiąc) w porównaniu do stewardes, które donosiły ciążę (64 godziny miesięcznie).
Dane te sugerują, iż podróżujące okazyjnie samolotem zdrowe kobiety ciężarne nie powinny się niczego obawiać. Natomiast kobiety będące w grupie wysokiego ryzyka wystąpienia poronienia samoistnego powinny ograniczyć poróżowanie samolotem.
Ciąża jest związana z podwyższonym ryzykiem występowania chorób zakrzepowo-zatorowych, ryzyko to dotyczy również podróżowania samolotem. Dlatego też wiele badań związanych z oddziaływaniem poróżowania samolotem na przebieg ciąży, obejmuje właśnie kombinacje tych chorób. Wśród najczęściej zalecanych środków ostrożności wymienia się ruch, przyjmowanie płynów, ćwiczenia nóg i zastosowanie profilaktyczne kwasu acetylosalicylowego oraz uciskowych rajstop w pierwszym trymestrze ciąży.
W kolejnej pracy autorzy Freeman et al. zgłębili problem występowania potencjalnego ryzyka w zaawansowanej ciąży. Przeprowadzili analizę retrospektywną grupy kobiet będących w ciąży pojedynczej prawidłowej. Analiza wykazała, iż poróżowanie samolotem nie wpływało na masę urodzeniową, skrócenie przebiegu ciąży, ilość przypadków krwawień pochwowych, przedterminowy poród, występowanie stanu przedrzucawkowego czy też ilość przypadków przyjęć noworodków na oddział intensywnej opieki. Nie odnotowano przypadków chorób zakrzepowo-zatorowych w badanej grupie 118 kobiet ciężarnych podróżujących samolotem.
Postępowanie w przypadku kobiet ciężarnych cierpiących na poważne schorzenia ogólno medyczne lub też położnicze jest uzależnione od danego przypadku pacjentki. Występowanie niedotlenienia w kabinie samolotu może spowodować u kobiety ciężarnej niestabilną dusznicę, zastoinową niewydolność krążenia czy przewlekłą chorobę płuc. Amerykańskie stowarzyszenie The American College of Obstetricians and Gynecologists zaleca ciężarnym kobietom, które często korzystają z lotów samolotem i u których występuje choroba mogąca ulec zaostrzeniu w warunkach niedotlenienia, zastosowanie dodatkowego dostępu do tlenu podczas lotu.
Kobiety ciężarne będące w grupie ryzyka przedterminowego porodu lub u których występują patologie łożyska powinny ograniczyć latanie w czasie ciąży.
Przeprowadzając badanie przekrojowe obejmujące czynnie pracujące i już niepracujące stewardesy dr Lauria et al. nie zaobserwowali występowania podwyższonych wskaźników poronień wśród kobiet czynnie pracujących. Jednakże wykryto wyższe wskaźniki związane z występowaniem nieregularnych miesiączek u kobiet czynnie pracujących oraz 60% wyższy wskaźnik występowania przypadków niepłodności. Brak ryzyka występowania poronień samoistnych u kobiet często latających samolotem został potwierdzony przez innych badaczy. Stewardesy, u których miały miejsce poronienia samoistne przepracowywały znacznie więcej godzin w powietrzu (74 godziny na miesiąc) w porównaniu do stewardes, które donosiły ciążę (64 godziny miesięcznie).
Dane te sugerują, iż podróżujące okazyjnie samolotem zdrowe kobiety ciężarne nie powinny się niczego obawiać. Natomiast kobiety będące w grupie wysokiego ryzyka wystąpienia poronienia samoistnego powinny ograniczyć poróżowanie samolotem.
Ciąża jest związana z podwyższonym ryzykiem występowania chorób zakrzepowo-zatorowych, ryzyko to dotyczy również podróżowania samolotem. Dlatego też wiele badań związanych z oddziaływaniem poróżowania samolotem na przebieg ciąży, obejmuje właśnie kombinacje tych chorób. Wśród najczęściej zalecanych środków ostrożności wymienia się ruch, przyjmowanie płynów, ćwiczenia nóg i zastosowanie profilaktyczne kwasu acetylosalicylowego oraz uciskowych rajstop w pierwszym trymestrze ciąży.
W kolejnej pracy autorzy Freeman et al. zgłębili problem występowania potencjalnego ryzyka w zaawansowanej ciąży. Przeprowadzili analizę retrospektywną grupy kobiet będących w ciąży pojedynczej prawidłowej. Analiza wykazała, iż poróżowanie samolotem nie wpływało na masę urodzeniową, skrócenie przebiegu ciąży, ilość przypadków krwawień pochwowych, przedterminowy poród, występowanie stanu przedrzucawkowego czy też ilość przypadków przyjęć noworodków na oddział intensywnej opieki. Nie odnotowano przypadków chorób zakrzepowo-zatorowych w badanej grupie 118 kobiet ciężarnych podróżujących samolotem.
Postępowanie w przypadku kobiet ciężarnych cierpiących na poważne schorzenia ogólno medyczne lub też położnicze jest uzależnione od danego przypadku pacjentki. Występowanie niedotlenienia w kabinie samolotu może spowodować u kobiety ciężarnej niestabilną dusznicę, zastoinową niewydolność krążenia czy przewlekłą chorobę płuc. Amerykańskie stowarzyszenie The American College of Obstetricians and Gynecologists zaleca ciężarnym kobietom, które często korzystają z lotów samolotem i u których występuje choroba mogąca ulec zaostrzeniu w warunkach niedotlenienia, zastosowanie dodatkowego dostępu do tlenu podczas lotu.
Kobiety ciężarne będące w grupie ryzyka przedterminowego porodu lub u których występują patologie łożyska powinny ograniczyć latanie w czasie ciąży.
Przepisy niektórych kanadyjskich linii lotniczych dotyczące podróżujących kobiet ciężarnych.
Linie Air Canada i Air Canada Jazz: kobieta w ciąży prawidłowej i braku wcześniejszych przypadków porodów przedterminowych może poróżować samolotem do 36 tygodnia ciąży.
Linie Air Transat: kobiety do 35 tygodnia ciąży mogą poróżować samolotem bez żadnych ograniczeń: od 36 do 38 tygodnia ciąży muszą przedłożyć zaświadczenie lekarskie wystawione 24 godziny przed odlotem. Kobiety ciężarne w 39 tygodniu ciąży lub powyżej 39 tygodnia nie mogą podróżować liniami Air Transat.
Linie CanJet Airlines: kobiety ciężarne powyżej 36 tygodnia ciąży muszą przedłożyć zaświadczenie lekarskie zezwalające na podróżowanie samolotem.
Linie Canadian Affair: pomiędzy 28 a 33 tygodniem ciąży kobiety mogą podróżować tylko po okazaniu zaświadczenia lekarskiego dotyczącego stanu ciąży i zdolności do podróżowania samolotem, powyżej 34 tygodnia ciąży kobiety nie mogą korzystać z linii Canadian Affair.
Linie Porter: kobiety będące w 36-38 tygodniu ciąży mogą podróżować samolotem po okazaniu zaświadczenia lekarskiego wystawionego 24 godziny przed odlotem; po 38 tygodniu ciąży kobiety ciężarne nie mogą poróżować samolotem.
Linie Skyservice: do 35 tygodnia ciąży kobiety ciężarne mogą korzystać z linii Skyservice bez żadnych ograniczeń; pomiędzy 36 a 39 tygodniem ciąży kobiety mogą podróżować tylko po okazaniu zaświadczenia lekarskiego wystawionego mniej niż 24 godziny przed planowanym lotem. Po 39 tygodniu ciąży kobiety nie mogą podróżować liniami Skyservice.
Linie WestJet: linie zezwalają na poróżowanie kobietom ciężarnym na każdym etapie zaawansowania ciąży. Kobiety ciężarne będące powyżej 32 tygodnia ciąży muszą skonsultować planowaną podróż samolotem z ich lekarzem aby upewnić się ,że pasy bezpieczeństwa nie spowodują narażenia ciąży oraz w celu otrzymania pisemnego zaświadczenia o braku przeciwwskazań do poróżowania samolotem.
Autor opracowania: mgr Magdalena Szumska
Recenzenci: Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie). Dr n. med. Piotr Bodzek.
Źródło tekstu: Can Fam Physician, Vol. 54, No. 9, September 2008, pp.1241 - 124, zdjęcia: ojoimages
