
Antykoncepcyjny system transdermalny to jedna z najnowocześniejszych, hormonalnych form zapobiegania ciąży w postaci plastrów.
Po raz pierwszy na Polskim rynku pojawiły się w 2004 roku. Każdy z plastrów zawiera estrogen (750µ etynyloestradiolu) oraz progesteron (6,0 mg norelgestrominy). Uwalniane przez plastry hormony wchłaniane są przez skórę i przenikają do krwioobiegu skutecznie zapobiegając ciąży. Przez 24 godziny na dobę dostarczają do organizmu efektywną dawkę hormonów wynoszącą 20µ etynyloestradiolu oraz 150µ norelgestrominy. Dostarczone hormony zapobiegają owulacji, powodują zmiany w składzie śluzu szyjkowego utrudniając plemnikom prawidłową migrację, jak również zmiany w błonie śluzowej macicy uniemożliwiając ewentualną implantację zarodka. Ich działanie podobne jest jak w przypadku doustnej antykoncepcji hormonalnej, w związku z czym większość wskazań, przeciwwskazań jak również skutków ubocznych plastrów jest podobna do tabletek.
Skuteczność tej metody jest bardzo wysoka i porównywalna z doustną antykoncepcją hormonalną a wskaźnik Pearla wynosi mniej niż 1,0. Wykazano, iż w każdej grupie wiekowej, ilość zaistniałych ciąż w trakcie stosowania plastrów jest minimalnie niższa niż podczas stosowania tabletek. Jednak, w celu zapewnienia odpowiedniej skuteczności działania tego systemu, konieczne jest ścisłe stosowanie się do podstawowych zasad ich użytkowania zawartych w ulotce informacyjnej dołączonej do każdego opakowania. Łatwy schemat stosowania plastrów, pozwalający na unikanie błędów, w znacznym stopniu wpływa na zwiększenie ich skuteczności. Pewność i komfort, jaki daje stosowanie transdermalnej antykoncepcji hormonalnej to tylko niektóre z wielu zalet tej metody. Jest to metoda w pełni odwracalna. Płodność najczęściej powraca już w pierwszym cyklu po odstawieniu plastrów. Wszelkie problemy z zajściem w ciążę po antykoncepcji transdermalnej są zazwyczaj związane z innymi czynnikami, najprawdopodobniej występującymi już przed rozpoczęciem stosowania plastrów i nie są bezpośrednio z nimi związane.
W każdym opakowaniu znajdują się trzy plastry w kształcie kwadratu o wielkości 45x45mm. Są one bardzo cieniutkie, w kolorze przypominającym kolor skóry, przez co po przyklejeniu stają się prawie niezauważalne. Składają się z trzech warstw: poliestrowej warstwy zewnętrznej, środkowej zawierającej hormony oraz warstwy przylepnej. Doskonale przylegają do skóry, nawet w czasie upałów podczas intensywnego pocenia się ciała, jak również w czasie kąpieli. Dzięki swojej elastyczności dopasowują się do ciała. Plastry muszą być przyklejone w ściśle określonych miejscach na ciele: na pośladkach, podbrzuszu, górnej części tułowia, na zewnętrznej części ramienia, gdyż są to miejsca zapewniające najlepszą wchłanialność hormonów. Miejsce przyklejenia plastra powinno być tak dobrane, by nie miały one kontaktu z obcisłym ubraniem, gdyż zwiększa to ryzyko częściowego odklejenia lub też jego uszkodzenia. Raz przyklejony plaster musi pozostać na swoim miejscu przez kolejnych siedem dni. Każdy kolejny plaster należy naklejać w innym miejscu, nigdy w tym samym, dopiero po usunięciu poprzedniego. Przed przyklejeniem plastra skóra, w miejscu, w którym będzie się on znajdował musi być dokładnie oczyszczona i osuszona. Po przyłożeniu plastra należy go mocno docisnąć, przytrzymać kilka sekund i sprawdzić, czy został prawidłowo przyklejony. Jeżeli kobieta uprzednio nie stosowała żadnej antykoncepcji hormonalnej i w związku z tym nie ma konieczności przechodzenia z jednej metody na drugą, wówczas przyklejenie pierwszego plastra z opakowania powinno nastąpić w pierwszych 24h krwawienia miesiączkowego.
Po raz pierwszy na Polskim rynku pojawiły się w 2004 roku. Każdy z plastrów zawiera estrogen (750µ etynyloestradiolu) oraz progesteron (6,0 mg norelgestrominy). Uwalniane przez plastry hormony wchłaniane są przez skórę i przenikają do krwioobiegu skutecznie zapobiegając ciąży. Przez 24 godziny na dobę dostarczają do organizmu efektywną dawkę hormonów wynoszącą 20µ etynyloestradiolu oraz 150µ norelgestrominy. Dostarczone hormony zapobiegają owulacji, powodują zmiany w składzie śluzu szyjkowego utrudniając plemnikom prawidłową migrację, jak również zmiany w błonie śluzowej macicy uniemożliwiając ewentualną implantację zarodka. Ich działanie podobne jest jak w przypadku doustnej antykoncepcji hormonalnej, w związku z czym większość wskazań, przeciwwskazań jak również skutków ubocznych plastrów jest podobna do tabletek.
Skuteczność tej metody jest bardzo wysoka i porównywalna z doustną antykoncepcją hormonalną a wskaźnik Pearla wynosi mniej niż 1,0. Wykazano, iż w każdej grupie wiekowej, ilość zaistniałych ciąż w trakcie stosowania plastrów jest minimalnie niższa niż podczas stosowania tabletek. Jednak, w celu zapewnienia odpowiedniej skuteczności działania tego systemu, konieczne jest ścisłe stosowanie się do podstawowych zasad ich użytkowania zawartych w ulotce informacyjnej dołączonej do każdego opakowania. Łatwy schemat stosowania plastrów, pozwalający na unikanie błędów, w znacznym stopniu wpływa na zwiększenie ich skuteczności. Pewność i komfort, jaki daje stosowanie transdermalnej antykoncepcji hormonalnej to tylko niektóre z wielu zalet tej metody. Jest to metoda w pełni odwracalna. Płodność najczęściej powraca już w pierwszym cyklu po odstawieniu plastrów. Wszelkie problemy z zajściem w ciążę po antykoncepcji transdermalnej są zazwyczaj związane z innymi czynnikami, najprawdopodobniej występującymi już przed rozpoczęciem stosowania plastrów i nie są bezpośrednio z nimi związane.
W każdym opakowaniu znajdują się trzy plastry w kształcie kwadratu o wielkości 45x45mm. Są one bardzo cieniutkie, w kolorze przypominającym kolor skóry, przez co po przyklejeniu stają się prawie niezauważalne. Składają się z trzech warstw: poliestrowej warstwy zewnętrznej, środkowej zawierającej hormony oraz warstwy przylepnej. Doskonale przylegają do skóry, nawet w czasie upałów podczas intensywnego pocenia się ciała, jak również w czasie kąpieli. Dzięki swojej elastyczności dopasowują się do ciała. Plastry muszą być przyklejone w ściśle określonych miejscach na ciele: na pośladkach, podbrzuszu, górnej części tułowia, na zewnętrznej części ramienia, gdyż są to miejsca zapewniające najlepszą wchłanialność hormonów. Miejsce przyklejenia plastra powinno być tak dobrane, by nie miały one kontaktu z obcisłym ubraniem, gdyż zwiększa to ryzyko częściowego odklejenia lub też jego uszkodzenia. Raz przyklejony plaster musi pozostać na swoim miejscu przez kolejnych siedem dni. Każdy kolejny plaster należy naklejać w innym miejscu, nigdy w tym samym, dopiero po usunięciu poprzedniego. Przed przyklejeniem plastra skóra, w miejscu, w którym będzie się on znajdował musi być dokładnie oczyszczona i osuszona. Po przyłożeniu plastra należy go mocno docisnąć, przytrzymać kilka sekund i sprawdzić, czy został prawidłowo przyklejony. Jeżeli kobieta uprzednio nie stosowała żadnej antykoncepcji hormonalnej i w związku z tym nie ma konieczności przechodzenia z jednej metody na drugą, wówczas przyklejenie pierwszego plastra z opakowania powinno nastąpić w pierwszych 24h krwawienia miesiączkowego.
Stosowanie plastrów nie wymaga od kobiety zmiany trybu życia, jak również tak dużej samodyscypliny, jak w przypadku doustnej antykoncepcji hormonalnej. Naklejanie plastra powinno nastąpić zawsze tego samego dnia tygodnia. Dzień ten nazywany jest Dniem Zmiany Plastra. Następny, czwarty tydzień to tydzień bez plastra. Jest to czas, podczas którego dochodzi do tzw. krwawienia z odstawienia, przypominającego miesiączkę, wywołanego zaprzestaniem wchłaniania hormonów. Jest ono zazwyczaj nieco krótsze, mniej bolesne i obfitsze aniżeli krwawienie miesiączkowe, co stanowi dodatkowy atut dla kobiet cierpiących z powodu bolesnych i obfitych miesiączek. Na skutek zmniejszonej utraty krwi w trakcie krwawienia z odstawienia zmniejsza się także ryzyko pojawienia się u tych kobiet niedokrwistości. W przypadku, gdy dojdzie do całkowitego lub częściowego odklejenia plastra nastąpi w czasie krótszym niż 24h wówczas należy podjąć próbę ponownego przyklejenia plastra. Jeżeli próba nie powiedzie się, bądź też wystąpią jakiekolwiek wątpliwości, że plaster nie przylega prawidłowo, należy zmienić go na nowy i nie ma potrzeby stosowania dodatkowego zabezpieczenia. Jeżeli jednak czas od momentu przyklejenia do czasu zauważenia jego odklejenia wynosi więcej niż 24h to nakleić nowy plaster rozpoczynając nowy 4 tygodniowy cykl.
Pora dnia przyklejenia plastra nie ma istotnego znaczenia. Również sytuacja, w której zdarzy się 2 dniowe opóźnienie w przyklejeniu kolejnego plastra z tego samego opakowania, nie zmienia cyklu oraz nie zmniejsza działania antykoncepcyjnego. Jest to wynikiem dostarczania do organizmu przez 24h na dobę za pośrednictwem systemu transdermalnego stałego stężenia hormonów. Możliwe jest również stosowanie plastrów w systemie ciągłym, czyli bez robienia7-dniowej przerwy, co pozwala na uniknięcie krwawienia z odstawienia. Już od momentu przyklejenia pierwszego plastra kobieta zabezpieczona jest przed ciążą. Skuteczne zabezpieczenie dotyczy również 7-dniowej przerwy pomiędzy kolejnymi opakowaniami. Pomimo, iż jest to okres bez plastra, również w tym czasie zabezpieczenie jest skuteczne.
Niewątpliwie jedną z zalet plastrów jest droga podania hormonów, Umożliwia ona uniknięcie efektu pierwszego przejścia przez wątrobę, jaki występuje podczas stosowania doustnej antykoncepcji hormonalnej. Zapobiega to wzmożonej stymulacji syntezy białek wątrobowych zmniejszając aktywność układu krzepnięcia. Omijają one układ pokarmowy, w związku z czym wszelkie zaburzenia żołądkowo-jelitowe, nie stanowią żadnego ryzyka niedostatecznego dostarczenia odpowiedniej dawki hormonów do organizmu, a tym samym osłabienia działania antykoncepcyjnego. Mogą więc być bez obaw stosowane przez kobiety cierpiące na częste niedyspozycje pokarmowe, zdarzające się bardzo często w różnych chorobach przewodu pokarmowego, którym towarzyszą wymioty lub biegunki np. w zespole jelita drażliwego i inn.
Plastry uwalniające hormony zmniejszają lub nawet całkowicie eliminują objawy napięcia przedmiesiączkowego. Zmniejszeniu ulega również ryzyko zachorowania na raka trzonu macicy i raka jajnika, jak również wystąpienia mięśniaków macicy oraz torbieli jajników. Łagodzą także dolegliwości w przebiegu endometriozy. Nie mają one także wpływu na zwiększenie masy ciała oraz podnoszą komfort współżycia seksualnego.
Przeciwwskazania oraz skutki uboczne stosowania plastrów są podobne jak w przypadku doustnej antykoncepcji hormonalnej. Najczęściej pojawiającymi się dolegliwościami są bóle głowy, nudności czy też napięcie i bóle piersi oraz nieznaczny spadek libido. Podczas pierwszych trzech miesięcy stosowania plastrów mogą pojawiać się również plamienia lub krwawienia w trakcie cyklu. Jest to reakcja organizmu na zmiany stężeń hormonów. Prócz tego w sporadycznych przypadkach plastry mogą wywoływać miejscowe zmiany uczuleniowe na skórze. Metod hormonalnych, w tym również plastrów, nie powinny stosować kobiety, u których w przeszłości wystąpiły incydenty zakrzepicy, ze zwiększonym ryzykiem zawału serca lub udaru mózgu, jak również chorujące na nowotwory hormonozależne, choroby wątroby. Przeciwwskazane są również u kobiet cierpiących na niedokrwistość, zaburzenia układu krzepnięcia czy nadciśnienie tętnicze. Nie zaleca się plastrów kobietom palącym papierosy oraz ważących powyżej 90 kg.
Należy pamiętać także o tym, iż do każdego opakowania plastrów zawsze dołączona jest ulotka informacyjna, z którą należy się zapoznać. Pozwoli to na prawidłowe stosowanie plastrów, jak również rozwianie wszelkich wątpliwości dając odpowiedź na wiele pytań.
Autor opracowania: Dr Zofia Polska
Recenzenci: Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie). Dr n. med. Piotr Bodzek.
Źródło tekstu: Forum Ginekologiczne
Adres www źródła: www.forumginekologiczne.pl










