Zaloguj
Reklama

Rola położnej w karmieniu piersią - wskazówki dla białego personelu.

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie). Dr n. med. Piotr Bodzek.

Źródło tekstu:

  • 1)Nehring-Gugulska M.: Pięć dobrych rad dla położnych. Magazyn Pielęgniarki i Położnej, 7/8.2004.
    2) Frąc D., Nestorowicz A., Skurak A.:Wsparcie w okresie laktacji. Pielęgniarka i Położna, 7.2001.
    3) Piotrowicz T.: System rooming-in i opieka pielęgniarska w ocenie pacjentek. Antidotum, 3.1995
    4) Skurzak A., Iwanowicz-Palus G.: Przygotowanie do karmienia piersią. Magazyn Pielęgniarki i Położnej 1.2003
    5) Formański J.: Psychologia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2000

Rola położnej w karmieniu piersią - wskazówki dla białego personelu.
Fot. medforum
(3)

Artykuł traktuje o tym jak bardzo ważna jest rola personelu medycznego we wspieraniu młodych matek w podjęciu oraz trwaniu w decyzji dotyczącej karmienia naturalnego. Omawia również najważniejsze zasady komunikacji interpersonalnej.

Reklama

Niejednokrotnie powodzenie w karmieniu piersią zależy od tego, czy znajdzie się osoba, która fachowo i życzliwie pomoże matce pokonać liczne trudności. Taką osobą powinna być każda położna czy też pielęgniarka ze swoimi fachowymi wiadomościami i umiejętnościami, jak również z umiejętnością wykorzystania zasad prawidłowej komunikacji. Podczas pracy w szpitalu rzadko personel ma czas na głębszy kontakt z pacjentami. A przecież każda chwila poświęcona na lepsze poznanie ludzi, którym niesiemy pomoc, to inwestycja w cały proces promowania zdrowia oraz leczenia.

Udzielanie porad matkom karmiącym, tak aby zapadło głęboko w ich świadomość i zostało wdrożone w praktyce musi opierać się na podstawowych zasadach komunikacji międzyludzkiej.

Umiejętność wykorzystania komunikacji z pacjentką w okresie laktacji niejednokrotnie przyczynia się do odniesienia dużych sukcesów w pracy zawodowej. Pierwsze dni i tygodnie po porodzie to okres, w którym matka i dziecko poznają się wzajemnie. Bardzo często kobieta jest przerażona sytuacją, czuje się bezradna, załamana. Ta huśtawka emocjonalna jest wynikiem zmian hormonalnych i jest zwykle krótkotrwała. Zadaniem personelu medycznego jest przeprowadzenie pacjentki przez pierwsze dni laktacji w sposób spokojny i zrównoważony. Proces komunikacji jest nie tylko ważny jako środek przenoszenia informacji, środek wyrażania sympatii, zachęta do osobistego zainteresowania, lecz również jako ważna metoda pozyskiwania współdziałania pacjentki w rozwiązywaniu jej problemów.

Karmienie piersią jest karmieniem naturalnym. Dla większości matek jest ono przyjemnością, dla niektórych tylko obowiązkiem wobec dziecka. Zadaniem pielęgniarki i położnej jest przekonanie tych matek, które do karmienia przystępują z przymusu, aby zmieniły zdanie i karmienie piersią stało się dla nich przyjemnością i dawało obustronne korzyści. Wykorzystując znajomość zasad prawidłowej komunikacji personel może wzmocnić motywację kobiety do karmienia piersią. Zachęta i wsparcie za strony pielęgniarki i położnej w okresie laktacji są bardzo ważne dla matki i dziecka.

Podstawowy problem w udzielaniu porad matkom karmiącym piersią przez personel medyczny stanowi brak umiejętności rozróżniania pomiędzy przekazaniem zestawu zleceń do wykonania, a udzieleniem prawdziwej pomocy przez uzyskanie zaufania a następnie w sposób zrozumiały, logiczny, życzliwy oraz fachowy przekazanie właściwej wiedzy. Matka musi zrozumieć sens pewnych działań i sama wypracować właściwe postępowanie. Nie może zostać źle osądzona, oskarżona o niewiedzę czy brak umiejętności. Musi odczuć pełną akceptację dla swoich uczuć i sposobu myślenia. Dzięki temu możemy zdobyć zaufanie i chęć otrzymania pomocy przez pacjentkę w celu wybrnięcia z problemu. Główną pracę musi jednak wykonać samodzielnie. Wizyta zaś musi ją umocnić i zachęcić do podjęcia „walki” o karmienie. Tylko wtedy nasza pomoc może okazać się skuteczna, a przecież o to nam chodzi. Najczęstszymi źródłami nieporozumień w komunikowaniu się według J. Mielibrudy (1986) są:

  • od strony nadawcy komunikatu - nie komunikowanie tego, co naprawdę się myśli lub pragnie; wypowiedzi niejasne, tak skonstruowane, by móc się z nich wycofać; oraz jednoczesne nadawanie sprzecznych lub rozbieżnych ze sobą komunikatów.
  • od strony odbiorcy komunikatu - niedostateczne skupienie uwagi na tym, co ktoś inny mówi; słuchanie tylko po to, by jak najszybciej zabrać głos; przedwczesne wysnuwanie przypuszczeń na temat tego, co nadawca powie za chwilę; słuchanie rozmówcy głównie po to, by go ocenić, dokonywanie ciągłych ocen; w praktyce pielęgniarskiej szczególnego znaczenia nabierają przede wszystkim; trudności w interpretacji przekazu oraz jatrogenne błędy w komunikowaniu.

Największy problem stanowią, jednak błędy jatrogenne, czyli te popełniane przez pracowników służby zdrowia i wynikające z czynności leczniczych lub pielęgnacyjnych. W istotny sposób mogą one zaburzać proces porozumienia się, a nawet ujemnie wpływać na stan zdrowia pacjentów.

Podstawowymi warunkami skutecznego komunikowania się są: 

  • wiarygodność nadawcy,
  • wysyłanie zrozumiałych przekazów,
  • zapewnienie dopływu informacji zwrotnych.

W użyciu mamy komunikację werbalna lub pozawerbalną (niewerbalna). Komunikacja niewerbalna ma często nieświadomy charakter. Pozawerbalne komunikowanie się to wyrażanie uczuć, troski, zainteresowania itd. bez użycia słów- poprzez gesty, mimikę, postawę ciała. Stosowanie tego rodzaju komunikacji znacznie ułatwia kontakt z karmiącą matką, która czuje wówczas, że jesteśmy zainteresowani jej osobą, ośmiela się i przezwycięża lęk. Takie zachowanie sprzyja również miłej, przyjaznej, pełnej ufności  relacji; matka-położna.

W celu nawiązania dobrego kontaktu pozawerbalnego podczas rozmowy z pacjentką należy usiąść przy niej, tak aby nasze głowy były na tej samej wysokości, patrzeć rozmówcy prosto w oczy, potakiwać głową, uśmiechać się, mówiąc spokojnie, powoli, łagodnym głosem. Okazuje się, że w komunikowaniu się dwóch osób element werbalny niesie mniej niż 35% społecznych znaczeń komunikacji, natomiast komunikaty niewerbalne ponad 65%.

Komunikacja werbalna to wszystko to, co wyrażamy za pomocą słów. Oprócz stosowania komunikacji werbalnej oraz pozawerbalnej bardzo istotną umiejętnością, dzięki której możemy lepiej i skuteczniej porozumiewać się z naszymi pacjentkami jest aktywne słuchanie. Oto zasadnicze elementy aktywnego słuchania:

  • używaj w odpowiedzi gestów, które potwierdzają twoje zainteresowanie,
  • powtarzaj własnymi słowami słowa matki, na przykład; na zdanie: „ Moje dziecko było rozdraznione całą ostatnią noc”, zareaguj: „Musiała Pani być czujna przez całą noc”,
  • bądź „zwierciadłem” dla uczuć matki. Nazywając uczucia i emocje rozmówcy pomagamy mu lepiej uświadomić sobie własne przeżycia, 
  • Nie oceniaj. Gdy pojawiają się problemy z karmieniem, kobieta może być bardzo wrażliwa na krytykę, nawet wyimaginowaną, 
  • Akceptuj różnice i nie osądzaj. Każdy ma inne, swoje doświadczenia życiowe, system wartości, metody wychowawcze oraz pochodzenie kulturowe czy religijne. Ważne jest, by każda matka mogła swobodnie wyrazić to, co myśli, nie obawiając się, że zostanie oceniona i skrytykowana. 

Narodziny dziecka i okres laktacji są nowym wydarzeniem w życiu kobiety, niejednokrotnie przynoszącym lęk i niepewność. Życzliwość i opiekuńczość, empatyczna postawa pielęgniarki i położnej, ich wyrozumiałość, uśmiech, gotowość do reagowania na wszystkie wezwania wpływa na rozluźnienie napięcia u pacjentki, likwiduje strach, uspokaja, sprawia poczucie bezpieczeństwa. Pielęgniarka i położna podczas dialogu z pacjentką pełnią wówczas rolę mądrego i życzliwego opiekuna. Mogą tego dokonać, jedynie prawidłowo wykorzystując zasady komunikacji międzyludzkiej.

W czasie rozmowy lub przekazu pewnych informacji pacjentkom, należy przestrzegać kilku zaleceń po to, aby informacje były odpowiednio odebrane. Zwracając się do pacjentki należy mówić jasno, unikać żargonu czy niezrozumiałego słownictwa medycznego. Aby komunikacja była prawidłowa, należy wybrać odpowiednie miejsce, czas, usunąć wszystkie bariery, które mogą zakłócać przekaz. Bardzo ważna jest postawa personelu, która powinna być otwarta: otwarte ramiona, spokojna, uśmiechnięta, pogodna twarz. Zakłada się, aby komunikacja pielęgniarki i położnej z pacjentką odnosiła zamierzone efekty, personel powinien mówić na poziomie rozmówcy: siedząc lub stojąc. Zawsze należy zwracać się twarzą przyjmując postawę zaangażowania pochyloną ku przodowi z zachowaniem prawidłowego kontaktu wzrokowego.

Pielęgniarka i położna zajmują centralne miejsce w opiece położniczo-noworodkowej. Nie należy, jednak zapominać, iż konstruktywna komunikacja, jako forma wsparcia w okresie laktacji obejmuje nie tylko matkę i dziecko, ale też ojca oraz najbliższą rodzinę. Rola ojca jest ważna od pierwszych chwil życia dziecka. Karmienie piersią przebiega łatwiej i z większym sukcesem, kiedy matka i dziecko są otoczone miłością i wsparciem ze strony ojca oraz rodziny. Prawidłowy proces komunikacji między ojcem, matką i dzieckiem przy współpracy pielęgniarki czy położnej umożliwia wszystkim pełnienie prawidłowej roli w społeczeństwie. Dzięki możliwościom bezpośredniego kontaktu z ojcem pielęgniarka i położna mogą przekazać informacje i wskazówki, które staną się pomocne dla mężczyzny we wspieraniu swojej żony w okresie laktacji. Każde z rodziców w sposób wyjątkowy przyczynia się d rozwoju dziecka. Zaufanie między matką i ojcem, zrozumienie swoich wyjątkowych ról i wzajemna pomoc w trudnych chwilach są najważniejsze. Kiedy pojawiają się kryzysowe momenty w życiu, ważna jest umiejętność rozmawiania o swoich uczuciach.

W trudnych pierwszych dniach macierzyństwa wystarczy bardziej rzucająca się w oczy reklama w środkach masowego przekazu dotycząca karmienia sztucznego, aby matka wyraziła chęć spróbowania czegoś innego, może lepszego dla swojego dziecka. Dlatego argumenty i sposób ich przekazywania przez personel medyczny muszą być wymowniejsze niż krzykliwe reklamy. Wykorzystanie konstruktywnej komunikacji w pracy przez pielęgniarki i położne daje możliwość odnoszenia sukcesów w eliminowaniu wielu problemów, jakie pojawiają się u pacjentek w okresie laktacji. 

Reklama
(3)
Komentarze